گفت‌وگو با بدنه تخصصی واحد علوم و تحقیقات؛

جوهره نوروز باستانی ایران، صله رحم است/ بررسی انواح راه‌های تحقق صله‌ رحم توسط استاد واحد علوم و تحقیقات

۰۱ فروردین ۱۳۹۷ | ۰۹:۱۷ کد : ۹۵۱۰ اخبار اخبار اصلی- روابط عمومی
تعداد بازدید:۱۰۹۸
استاد واحد علوم و تحقیقات دانشگاه آزاد اسلامی به بررسی اهمیت و انواع راه‌های تحقق صله‌رحم از دیدگاه فرهنگ ایرانی و اسلام پرداخت و گفت: صله رحم ضرورتی است که با طبیعت انسان سازگار است.
جوهره نوروز باستانی ایران، صله رحم است/ بررسی انواح راه‌های تحقق صله‌ رحم توسط استاد واحد علوم و تحقیقات

دکتر سیدمحمد سیدمیرزایی، استاد واحد علوم و تحقیقات در گفت‌وگو با خبرنگار روابط عمومی این واحد دانشگاهی، با بیان اینکه صله‌رحم نه تنها در فرهنگ ایرانی و دین اسلام وجود دارد بلکه در فرهنگ‌ها و ادیان مختلف نیز مورد توجه است، گفت: از نظر معنای لغوی صله‌رحم به معنای مهربانی و رسیدن به مشکلات خویشان و نزدیکان است.

وی افزود: صله رحم ضرورتی است که با طبیعت انسان سازگار است. البته در هر جامعه‌ای فرهنگ و آداب و رسوم خاص خود را دارد ولی در نهایت در ماهیت و جوهره که همان حمایت از اقوام، نزدیکان و آشنایان نسبت به یکدیگر تبلور پیدا می‌کند، یکسان است.

دکتر سیدمیرزایی با بیان اینکه صله‌رحم اصلی فرهنگی، اجتماعی، اخلاقی و اجتناب‌ناپذیر است، ادامه داد: در صله‌رحم به هیچ عنوان نباید تردیدی داشت، چراکه این امر یکی از مجاری و راه‌هایی است که می‌تواند انسجام اجتماعی را تقویت کند. به عبارت دیگر اگر خانواده را هسته اصلی و مرکزی جامعه تصور کنیم، انسجام، ارتباط و استحکام اعضای خانواده‌ها شرط لازم و کافی برای انسجام جامعه خواهد بود.

وی در ادامه به تشریح انواع صله‌رحم پرداخت و گفت: اولین، ساده‌ترین و عمومی‌ترین شکل و راه تحقق صله رحم، کمک‌های جانی و انسانی است. اگر عضوی از خویشاوندان و خانواده با بیماری روبرو شده و یا حادثه‌ای برای آن‌ها رخ دهد، وظیفه شرعی، اخلاقی و اجتماعی ایجاب می‌کند که تا حد امکان در راستای رفع مشکل وی اقدام شود.

این عضو هیأت علمی واحد علوم و تحقیقات با بیان اینکه کمک فکری یکی دیگر از انواع صله‌رحم است، ادامه داد: علاوه بر کمک فکری، کمک عاطفی نیز از انواع راه‌های تحقق صله‌رحم است. معتقدم کمک عاطفی امری بسیار زیبا است، چراکه تنها با گفتن دو کلمه مانند دوستت دارم، کدورت‌ها و دشمنی‌ها از بین خواهد رفت. کمک عاطفی نه تنها باید بین همسران برقرار باشد بلکه باید بین والدین و فرزندان و تمامی اعضای یک خانواده نیز نمود داشته باشد.

وی ادامه داد: پیامد و مضرات عدم توجه به صله‌رحم بی انتها و خطرناک است. اضمحلال، فروپاشی و افزایش دشمنی در خانواده و افراد جامعه از جمله مضرات عدم توجه به آن است.

دکتر سیدمیرزایی اضافه کرد: نکته مهمی که در صله‌رحم باید به آن توجه ویژه‌ای داشت، این است که اگر سود و منعفتی برای خانواده، نزدیکان و خویشان نداریم، حداقل ضرری هم نداشته باشیم. به عنوان مثال غیبت، یکی از مواردی است که بخصوص در جمع‌های خانوادگی بسیار صورت می‌گیرد. این امر نه تنها از لحاظ فرهنگی و آسیب‌های وارده به فرد مورد غیبت مضر است، بلکه از لحاظ شریعت دین اسلام نیز به واسطه آسیب‌های ناشی از آن همانند خوردن گوشت برادر، تشبیه شده است که خود نشان از منفور بودن آن دارد.

وی اضافه کرد: بهتر آن است که در صله رحم تمرکز خود را بر تقویت نقاط مثبت افراد و خانواده قرار داد.

دکتر سیدمیرزایی با بیان اینکه در ادبیات، احادیث و آیات قرآن کریم بر ضرورت صله رحم تأکید شده است، ادامه داد: به عنوان مثال در قابوس‌نامه آورده شده است، «چون میهمان کنی، از خوبی و بدی خوردنی‌ها عذر مخواه که این طبع بازاریان باشد. هر ساعت مگوی که فلان چیز بخور، خوب است! یا چرا نمی‌خوری؟ یا من نتوانستم سزای تو کنم که این‌ها سخن کسانی است که یک بار میهمانی کنند»، این امر بر میهمان تأثیر منفی گذاشته و وی را در قید و بند قرار می‌دهد و در نهایت باعث کاهش رفت و آمد خواهد شد.

وی ادامه داد: همچنین بر اساس روایتی نقل است؛ زمانی که مردی حضرت علی (ع) را به خانه دعوت کرد. حضرت برای حضور در خانه وی سه شرط قرار داد، نخست آنکه از بیرون خانه چیزی برای ایشان تهیه نکند، دوم آنکه آنچه را در خانه داری، پنهان و ذخیره نساز (یعنی آنچه که داری چه خوب و چه بد همان را بیاوری)، سوم آنکه به خانواده‌ات اجحاف و فشار وارد نیاوری.

عضو هیأت علمی واحد علوم و تحقیقات اضافه کرد: در آیه نخست سوره نساء، اشاره بر آن شده است که انسان نسبت به حقوق خداوند و نیز نسبت به حقوق ارحام مورد سؤال قرار می‌گیرد. این آیه معنای تقوا که رعایت حقوق خدا و ارحام است را بیان می‌کند. همچنین در قرآن اشاره شده است که ترک صله رحم در حکم فساد در زمین خواهد بود.

وی خاطرنشان کرد: در فرهنگ ایران باستان نیز به صله رحم توجه ویژه‌ای شده است، رسومی مانند شب یلدا و نوروز از جمله موقعیت‌هایی است که اعضای خانواده و بستگان از شیرینی و حلاوت دور هم جمع شدن لذت می‌برند. جوهره نوروز باستانی ایران صله رحم است چرا که در ایام نوروز به دید و بازدید تأکید فراوانی شده است.

دکتر سیدمیرزایی افزود: متأسفانه امروزه برای رهایی از زحمات و هزینه‌های پذیرایی و مهمانداری، در برخی از خانواده‌ها باب شده است که همه خویشاوندان را به یک سالن برای صرف نهار و دید و بازدید دعوت می‌کنند، معتقدم این امر آن مبادله عاطفی را که در تجمع در خانه‌ها ایجاد می‌شود را نخواهد داشت.

وی با اشاره به تأثیر فضای مجازی در صله رحم گفت: فضای مجازی شمشیری دولبه است. یکی از امتیازات آن نزدیک کردن دورها است و یکی از مهمترین معایب آن دور کردن نزدیک‌هاست. امروز در دورهمی‌های خانوادگی به جای معاشرت، هر فردی خود را درگیر تلفن همراهش کرده است. فضای مجازی از معیارهای پیشرفت اجتماعی است ولی متأسفانه در برخی کشورها نظیر ایران شرایط و فرهنگ استفاده از آن را کمرنگ گرفته‌ایم.


( ۱ )