به همت پژوهشگران واحد علوم و تحقیقات :

۱۳ تیر ۱۳۹۴ | ۱۳:۰۵ کد خبر : ۵۳۵۷ اخبار
تعداد بازدید:۷۶
حسگر گازی برای تشخیص گاز هیدروژن طراحی شد
به همت پژوهشگران واحد علوم و تحقیقات :

 

حسگر گازی برای تشخیص گاز هیدروژن طراحی شد

پژوهشگران واحد علوم و تحقیقات، حسگری را طراحی کرده‌اند که قادر است در زمانی کوتاه، میزان هیدروژن موجود در محیط را تشخیص دهد. به کمک این حسگر می‌توان از نشت این گاز در محیط‌هایی نظیر تولید سوخت موشک آگاه شد و از ایجاد انفجار جلوگیری کرد.

به گزارش روابط عمومی واحد علوم و تحقیقات ، لیلا فکری اول دانشجوی دکتری فیزیک این واحد دانشگاهی در رابطه با این پروژه گفت : هیدروژن یک گاز بی رنگ، بی بو و بی مزه است که توسط حواس انسانی قابل شناسایی نیست. به دلیل استفاده از این گاز به عنوان سوخت در منازل، خودروها، موشک‌هایی با سوخت هیدروژن و موارد دیگر، وجود یک حسگر برای آشکارسازی نشتی این گاز ضروری است.

وی با بیان این که هدف اصلی این پژوهش نیز ساخت حسگری بوده که گاز هیدروژن را در محدوده‌ قابل انفجار تشخیص دهد، گفت: حسگرهای هیدروژنی وسایل مبدلی هستند که با جذب مولکول‌های گاز هیدروژن، یک سیگنال الکتریکی تولید می‌کنند که متناسب با مقدار غلظت گاز هیدروژن است. در این طرح، حسگر MOS خازنی ساخته شده که در کمتر از 2 دقیقه نشتی گاز هیدروژن را در محدوده‌ قابل انفجار یا همان غلظت 4 درصد حجمی آشکار می‌کند.

به گفته فکری اول ، حسگرهای خازنی هرگونه تغییر در محیط را از طریق تغییر در ظرفیت الکتریکی خازن آشکار می‌کنند. مزیت این دسته از حسگرها نسبت به انواع دیگر حسگر، پایداری، طول عمر بالا و زمان پاسخ دهی پایین آن‌هاست.

وی با بیان این مطلب که نیاز به سرعت و دقت بالا برای نمایش و کنترل غلظت هیدروژن در حوزه‌های مختلف صنعت وجود دارد تصریح کرد: به عنوان مثال می‌توان از این حسگر در نمایش غلظت هیدروژن در فرایند تولید آمونیاک، متانول و آبپوشی هیدروکربن‌ها استفاده کرد. فرایند گوگرد‌زدایی از تولیدات نفتی، تولید سوخت موشک و یا هنگام پرتاب شاتل و سایر کاربردهای فضایی از دیگر موارد استفاده از نتایج این طرح است.

فکری اول در رابطه با نحوه‌ ساخت و ارزیابی این حسگر افزود: در این پژوهش اثر ضخامت لایه‌ی اکسیدی موجود در ساختار حسگر، بر خواص و عملکرد آن بررسی شده است. در واقع این حسگر دارای ساختار سه لایه‌ای از سیلیس، اکسید سیلسیوم و نیکل(Ni/SiO2/Si) است.

وی ادامه داد: چهار نمونه‌ مختلف از این حسگر تهیه شده که تفاوت آن‌ها تنها در ضخامت لایه‌ی اکسید سیلیسیوم است. همچنین برای ارزیابی ساختار و سطح حسگرها از روش‌های دستگاهی SEM و AFM استفاده شده است. سرعت و زمان پاسخ دهی این نمونه‌ها در غلظت مدنظر و در دما و فرکانس مشخص مطالعه شده است.

این پژوهشگر واحد علوم و تحقیقات گفت: طبق نتایج حاصل شده، با کاهش ضخامت لایه‌ اکسید، حسگر در زمان کوتاه‌تری گاز هیدروژن را آشکارسازی می‌کند. همچنین برای نمونه‌ حسگر خازنی با ضخامت لایه‌ اکسیدی 28 نانومتری، زمان پاسخ‌دهی در حدود 84 ثانیه اندازه‌گیری شده است.

لازم به یادآوری است این مطالعات با همکاری لیلا فکری اول، دانشجوی دکترای فیزیک، دکتر سید محمد الهی، دکتر الهام دارابی و دکتر سید علی سبط، اعضای هیأت علمی واحد علوم و تحقیقات، حاصل شده است. نتایج این کار در مجله‌ Sensors and Actuators B: Chemical (، IF=4.1  جلد 216، شماره 1، سال 2015، صفحات 367 تا 373) به چاپ رسیده است.