در میان مقتل‌ها مقتل امام سوم شیعیان امام حسین(ع) از همه مهم‌تر و بیشتر مورد توجه است

۲۰ شهریور ۱۳۹۸ | ۱۱:۴۹ کد : ۱۱۷۹۲ اخبار
تعداد بازدید:۲۱۹
مَقتَل(ج: مقاتل) در لغت به معنی قتل‌گاه و مکان کشته‌شدن و در اصطلاح به بازگویی ماجرای به قتل رسیدن امامان اشاره دارد. در میان مقتل‌ها مقتل امام سوم شیعیان امام حسین(ع) از همه مهم‌تر و بیشتر مورد توجه است. مقتل الحسین نام دسته‌ای از کتب است که رویدادهای کربلا و شهادت حسین بن علی(ع) در آن شرح داده شده‌است.


پنج مقتل که در نیمه دوم قرن دوم تا اوایل قرن چهارم هجری نوشته شده‌اند از منابع اولیهٔ و قابل توجه اند.
 این مقاتل عبارتند از:
•    مقتل الحسین(ع) اثر ابی مخنف لوط بن یحیی ازدی‌(د. ۱۵۷ق).
•    ترجمه الحسین علیه‌السلام و مقتله، از کتاب الطبقات الکبری اثر ابن‌سعد(۱۶۸–۲۳۰ ق).
•    ترجمه و مقتل امام حسین(ع)، از انساب الاشراف اثر احمد بن یحیی بلاذُری‌ (سده دوم و سوم قمری).
•    گزارش قیام کربلا در کتاب الاخبار الطوال تألیف دینَوَری (۲۲۲ - ۲۸۲ق).
•    فُتوح از ابن اعثم (د. پس از ۳۲۰ق).
بنابراین کهن‌ترین منبع تاریخی در دسترس مقتل الحسین نوشته ابومخنف است و بسیاری از مورخان دوره‌های بعد با استفاده و یا الهام از این کتاب به ذکر تاریخ واقعه کربلا و مصائب امام حسین (علیه‌السّلام)و یارانش پراختند. مؤلف، کتاب را تقریبا هفتاد سال پس از واقعه عاشورا؛ یعنی در دهه یک‌صدوسی هجری نوشته است و ازآن‌رو که خود از اهالی کوفه مرکز اخبار فاجعه عاشورا بوده است، غالباً حوادث را با یک و یا حداکثر با دو واسطه نقل نموده است. در برخی موارد حوادث را از کسانی چون عقبه بن سمعان و غلام عبدالرحمن بن عبدربه و ضحاک مشرقی نقل نموده که در روز عاشورا در کنار امام حسین(ع) بوده‌اند، ولی به شهادت نرسیده و زنده مانده‌اند و یا در پاره‌ای موارد از کسانی چون حمید بن مسلم و عفیف بن زهیر و کثیر بن عبدالله شعبی، اخبار روز عاشورا را نقل کرده که خود از شهود قتل امام حسین(ع) بوده‌اند. ازاین‌رو مقتل او که توسط شاگردش هشام بن محمد کلبی روایت شده است همواره منبعی مستند و موثق و اطمینان‌بخش محققین و مورخین اسلامی بوده و در کتب خویش از آن نقل می‌کرده‌اند.
اصل این کتاب مفقود شده است اما روایات آن از طریق تاریخ‌نویسانی چون طبری، ابن اثیر، ابوالفرج اصفهانی، ابن مسکویه، ابوحنیفه دینوری، شیخ مفید و بلاذری به دست ما رسیده است. استاد محمد‌هادی یوسفی غروی این مقتل ارزشمند را بر اساس تاریخ طبری و الارشاد شیخ مفید بازسازی کرده و نام آن را وقعه الطف گذاشته است.

گفتنی است کتاب وقعه الطف توسط محمد صادق روحانی به فارسی ترجمه شده است(1397ش) 


 


( ۴ )